แพ่ง
ตีความระเบียบ
เงินบำนาญ
ผู้แทนนิติบุคคล
ความรับผิดของตัวแทน

คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 3513 - 3526/2565

ระเบียบที่ให้ "พิจารณา" ขึ้นเงินบำนาญ เป็นดุลพินิจ ไม่ใช่หน้าที่ต้องขึ้นให้ทุกปี

หลักที่ได้

ถ้อยคำว่าจะได้รับการพิจารณาขึ้นเงินบำนาญ ย่อมขึ้นอยู่กับดุลพินิจของผู้พิจารณา มิใช่บทบังคับให้ต้องปรับขึ้นทุกปี และเมื่อผู้รับใบอนุญาตกระทำการแทนโรงเรียนในขอบอำนาจในฐานะผู้แทนนิติบุคคล ย่อมไม่ต้องร่วมรับผิดเป็นส่วนตัว

ข้อเท็จจริงย่อ

ระเบียบโรงเรียนของมูลนิธิจำเลยที่ 1 ว่าด้วยบำนาญ พ.ศ. 2549 ข้อ 15 ระบุว่าครูที่ได้รับบำนาญจะได้รับการพิจารณาขึ้นเงินบำนาญทุกปีการศึกษาใหม่ในอัตรา 10 เปอร์เซ็นต์ของเงินบำนาญที่ได้รับในเดือนพฤษภาคม โจทก์ทั้งสิบสี่ซึ่งเป็นครูโรงเรียนเอกชนและเป็นลูกจ้างฟ้องขอให้ปรับขึ้นเงินบำนาญในอัตราดังกล่าวทุกปีการศึกษา โดยฟ้องจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้รับใบอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียน และฟ้องจำเลยที่ 2 และที่ 3 ในฐานะโรงเรียนเอกชนซึ่งเป็นนิติบุคคลและเป็นนายจ้าง โดยจำเลยที่ 1 เป็นผู้แทนของจำเลยที่ 2 และที่ 3 ตามกฎหมายว่าด้วยโรงเรียนเอกชน และการกระทำของจำเลยที่ 1 เป็นการกระทำแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ในขอบอำนาจ

เหตุผลของศาล

ข้อความในระเบียบที่ว่าจะได้รับการพิจารณาขึ้นเงินบำนาญ ระบุชัดว่าการปรับขึ้นทุกปีการศึกษาใหม่ต้องได้รับการพิจารณาเสียก่อน
คำว่าพิจารณาหมายถึงตรวจตรา ตริตรอง สอบสวน ซึ่งย่อมขึ้นอยู่กับดุลพินิจของผู้พิจารณาว่าสมควรปรับเพิ่มหรือไม่ ระเบียบจึงมิใช่บทบังคับให้ต้องปรับขึ้นในอัตราร้อยละ 10 ทุกปีการศึกษา
กฎหมายว่าด้วยโรงเรียนเอกชนกำหนดให้ผู้รับใบอนุญาตมีฐานะเป็นผู้แทนของโรงเรียนและให้ดำเนินการให้มีคณะกรรมการบริหาร โดยไม่ได้กำหนดเรื่องความรับผิดของผู้รับใบอนุญาตไว้เป็นการเฉพาะ จึงต้องบังคับตามหลักทั่วไปเรื่องผู้แทนนิติบุคคลและตัวแทน
เมื่อการกระทำของจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้แทนเป็นการกระทำแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ในขอบอำนาจ จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 2 และที่ 3

มาตราที่เกี่ยวข้อง

ย่อคำพิพากษาทางการ

ระเบียบโรงเรียนของมูลนิธิจำเลยที่ 1 ว่าด้วยบำนาญ พ.ศ. 2549 ข้อ 15 ระบุไว้ว่า ครูที่ได้รับบำนาญจะได้รับการพิจารณาขึ้นเงินบำนาญทุกปีการศึกษาใหม่ในอัตรา 10 เปอร์เซ็นต์ของเงินบำนาญที่ได้รับในเดือนพฤษภาคม ข้อกำหนดดังกล่าวชัดแจ้งว่า การจะได้รับการปรับขึ้นเงินบำนาญในทุกปีการศึกษาใหม่จะต้องได้รับการพิจารณาเสียก่อน

คำว่า "พิจารณา" ตามพจนานุกรมฉบับราชบัณฑิตยสถาน พ.ศ. 2554 หมายความว่า ตรวจตรา ตริตรอง สอบสวน ดังนั้น ไม่ว่าจะเป็นการตรวจตรา หรือตริตรอง หรือสอบสวน ก็ย่อมต้องขึ้นอยู่กับดุลพินิจของผู้พิจารณาเป็นสำคัญว่า สมควรปรับเพิ่มเงินบำนาญแก่ครูผู้มีสิทธิรับบำนาญหรือไม่ ระเบียบโรงเรียนของจำเลยที่ 1 ดังกล่าวหาใช่บทกำหนดให้จำเลยที่ 1 และที่ 2 หรือที่ 3 ต้องปรับขึ้นเงินบำนาญให้แก่โจทก์ทั้งสิบสี่ในอัตราร้อยละ 10 ของเงินบำนาญทุกปีการศึกษาใหม่ไม่

ขณะเกิดเหตุ จำเลยที่ 2 และที่ 3 ซึ่งเป็นโรงเรียนเอกชนในระบบและเป็นนิติบุคคลตาม พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 โดยมีจำเลยที่ 1 เป็นผู้รับใบอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนและจำเลยที่ 1 เป็นผู้แทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ตาม พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 มาตรา 24 เมื่อ พ.ร.บ.โรงเรียนเอกชน พ.ศ. 2550 กำหนดให้ผู้รับใบอนุญาตให้จัดตั้งโรงเรียนเอกชนในระบบมีฐานะเป็นผู้แทนของโรงเรียน และการดำเนินกิจการของโรงเรียน ให้ผู้รับใบอนุญาตดำเนินการให้มีคณะกรรมการบริหารเพื่อบริหารกิจการโรงเรียนโดยที่ไม่ได้กำหนดเรื่องความรับผิดของผู้รับใบอนุญาตไว้เป็นการเฉพาะต่างหาก จึงต้องบังคับตาม ป.พ.พ. มาตรา 77 ประกอบมาตรา 820

โจทก์ทั้งสิบสี่ซึ่งเป็นครูโรงเรียนเอกชนและเป็นลูกจ้างฟ้องจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้รับใบรับอนุญาตและฟ้องจำเลยที่ 2 และที่ 3 ในฐานะโรงเรียนเอกชนและเป็นนายจ้าง เมื่อการกระทำของจำเลยที่ 1 ในฐานะผู้แทนของจำเลยที่ 2 และที่ 3 เป็นการกระทำแทนจำเลยที่ 2 และที่ 3 ในขอบอำนาจ จำเลยที่ 1 จึงไม่ต้องร่วมรับผิดกับจำเลยที่ 2 และที่ 3

ที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา

หลักที่ได้ ข้อเท็จจริงย่อ และเหตุผลของศาล BEAR LAW เรียบเรียงจากย่อทางการ · ตรวจทบทวน 1 ก.ย. 2569

อ่านต่อในเว็บ BEAR LAWบันทึกฎีกา เปิดตัวบทที่อ้างถึง และถาม AI เรื่องฎีกานี้ได้

เปิดฎีกานี้ในเว็บ