คำพิพากษาศาลฎีกาที่ 7400/2568
แย่งมีดได้แล้วฟันสวนเป็น "ป้องกันโดยชอบ" แต่ฟันซ้ำหลังคู่กรณีล้ม = ป้องกันเกินสมควรแก่เหตุ
หลักที่ได้
ตราบใดที่ภยันตรายยังไม่หมดไป การตอบโต้เพื่อเอาชีวิตรอดเป็นการป้องกันโดยชอบตาม ป.อ. ม.68 แต่เมื่อควบคุมภยันตรายได้แล้ว (คู่กรณีล้มลง) การทำร้ายซ้ำอีกย่อมเป็นการป้องกันเกินสมควรแก่เหตุตาม ม.69 ยังมีความผิดแต่ศาลลงโทษน้อยกว่าที่กฎหมายกำหนดได้
ข้อเท็จจริงย่อ
ผู้ตายใช้มีดอีโต้ฟันจำเลยก่อนจากเรื่องพิพาทแนวเขตที่ดิน จำเลยแย่งมีดได้ขณะผู้ตายยังอยู่ในที่เกิดเหตุ จึงฟันและตีผู้ตายจนล้มลง แล้วยังฟันซ้ำที่ศีรษะอีกหลายครั้งจนผู้ตายถึงแก่ความตาย
เหตุผลของศาล
- ผู้ตายใช้มีดฟันก่อน จึงมีภยันตรายจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายที่ใกล้จะถึง แม้จำเลยแย่งมีดได้ แต่ผู้ตายยังอยู่ตรงนั้น ภยันตรายยังไม่หมดไป การฟันตอบโต้ช่วงแรกจึงเป็นป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายตาม ม.68
- เมื่อผู้ตายล้มลงแล้ว ถือว่าภยันตรายถูกควบคุมและหมดไปแล้ว ไม่มีความจำเป็นต้องฟันอีก
- การฟันซ้ำที่ศีรษะหลายครั้งหลังจากนั้น (ซึ่งเป็นเหตุแห่งความตายตามรายงานตรวจศพ) จึงเป็นการกระทำที่เกินสมควรแก่เหตุ จำเลยมีความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยป้องกันเกินสมควรแก่เหตุตาม ม.288 ประกอบ ม.69
มาตราที่เกี่ยวข้อง
ย่อคำพิพากษาทางการ
พฤติการณ์ที่ผู้ตายถอนเสาปูนที่ปักไว้เพื่อแสดงแนวเขตที่ดินระหว่างที่ดินของภริยาจำเลยกับที่ดินของบุตรผู้ตาย เมื่อจำเลยไปสอบถามผู้ตายแล้วเกิดปากเสียงโต้เถียงกัน ผู้ตายใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันจำเลย ถือว่ามีภยันตรายซึ่งเกิดจากการประทุษร้ายอันละเมิดต่อกฎหมายและเป็นภยันตรายที่ใกล้จะถึงแก่จำเลยแล้ว แม้ต่อมาจำเลยแย่งอาวุธมีดอีโต้ได้จากผู้ตายก็ตาม แต่ขณะนั้นผู้ตายยังคงอยู่บริเวณที่เกิดเหตุจึงมิใช่ภยันตรายที่จะเกิดขึ้นแก่จำเลยหมดไปแล้ว ในสถานการณ์เช่นนั้นจำเลยย่อมไม่มีเวลาคิดว่าต้องวิ่งหลบหนีเพื่อเอาชีวิตรอดหรือรอผู้ตายเข้ามาแย่งอาวุธมีดอีโต้จากจำเลย และไม่มีเหตุอันใดที่จำเลยจะเสี่ยงภัยต่อสู้กับผู้ตายอีก การที่จำเลยใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันและตีผู้ตายจึงเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมายแล้ว แต่อย่างไรก็ตามเมื่อจำเลยใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันและตีผู้ตายจนล้มลงแล้ว แสดงว่าภยันตรายที่เกิดจากการกระทำของผู้ตายนั้นถูกจำเลยควบคุมมิให้ก่อให้เกิดอันตรายแก่จำเลยได้อีกได้ ถือว่าภยันตรายที่ผู้ตายจะก่อแก่จำเลยหมดไปแล้ว จำเลยจึงไม่จำเป็นต้องใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันผู้ตายอีก ดังนี้ การที่จำเลยใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันผู้ตายที่ศีรษะซ้ำอีกหลายครั้งในขณะที่ผู้ตายล้มลงแล้ว นับได้ว่าเป็นการกระทำที่เกินสมควรแก่เหตุตาม ป.อ. มาตรา 69 เพราะหากจำเลยไม่ใช้อาวุธมีดอีโต้ฟันผู้ตายที่ศีรษะซ้ำอีกหลายครั้ง ผู้ตายคงไม่ถึงแก่ความตาย เพราะตามรายงานการตรวจศพเป็นการชัดแจ้งแล้วว่าสาเหตุการตายเกิดจากการบาดเจ็บรุนแรงที่ศีรษะจากของแข็งมีคมขนาดหนักหลายบาดแผล คดีจึงฟังไม่ได้ว่าการที่จำเลยใช้อาวุธมีดอีโต้ฆ่าผู้ตายเป็นการป้องกันโดยชอบด้วยกฎหมาย จำเลยจึงมีความผิดฐานฆ่าผู้อื่นโดยป้องกันเกินสมควรแก่เหตุ ตาม ป.อ. มาตรา 288 ประกอบมาตรา 69
ที่มา: กองผู้ช่วยผู้พิพากษาศาลฎีกา
หลักที่ได้ ข้อเท็จจริงย่อ และเหตุผลของศาล BEAR LAW เรียบเรียงจากย่อทางการ · ตรวจทบทวน 31 ส.ค. 2569
อ่านต่อในเว็บ BEAR LAWบันทึกฎีกา เปิดตัวบทที่อ้างถึง และถาม AI เรื่องฎีกานี้ได้
เปิดฎีกานี้ในเว็บ